Teknik Tercüme Nedir? Mühendislik ve Sanayi Sektöründe Çeviri Rehberi

Giriş

Modern iş dünyasında küresel işbirlikleri, uluslararası projeler ve çok uluslu tedarik zincirleri her geçen gün artıyor. Bu küreselleşme sürecinde teknik tercüme, mühendislik, sanayi, yazılım ve imalat sektörlerinde kritik bir rol oynuyor. Peki teknik tercüme nedir? Sıradan tercümeden farkı nedir? Bu kapsamlı rehberde, teknik tercümenin tüm yönlerini, zorlukları ve en iyi uygulamaları inceleyeceğiz.

Teknik Tercüme Nedir?

Tanım ve Kapsam

Teknik tercüme, mühendislik, bilim, teknoloji, yazılım, sanayi ve benzer alanlara özgü özelleşmiş belgelerin bir dilden diğerine çevrilmesi sürecidir. Bu tercüme türü yalnızca dil becerisi değil, aynı zamanda konuya ilişkin derinlemesine teknik bilgi gerektirir.

Teknik Tercümenin Özellikleri

1. Uzmanlık Gerektirme: Tercümanın ilgili sektörde teknik bilgiye sahip olması şart

2. Terminoloji Hassasiyeti: Özel terim ve kavramların tam karşılığını bulma

3. Yüksek Doğruluk: Hata payı çok düşük, hayati bilgiler içerebilir

4. Standartlara Uyum: Sektörel standartlar ve normlara dikkat

5. Net İfade: Belirsizlik veya çift anlamlılık kabul edilmez

Sıradan Tercümeden Farkları

Teknik Tercüme Türleri ve Örnekleri

1. Mühendislik Tercümesi

Mühendislik alanındaki belgeler en yüksek hassasiyet gerektiren tercüme türlerindendir.

Belge Örnekleri:

• Makine ve ekipman kullanım kılavuzları

• Teknik çizimler ve şemalar

• CAD dosyaları ve 3D model açıklamaları

• Proje raporları ve fizibilite çalışmaları

• İmalat prosedürleri

• Kalite kontrol dokümanları

• Güvenlik veri formları (MSDS)

Örnek Terminoloji:

• Torque → Tork

• Bearing → Yatak

• Shaft → Mil/Şaft

• Clearance → Boşluk/Tolerans

• Welding → Kaynak

2. Yazılım ve BT Tercümesi

Yazılım sektörü, hızla gelişen terminoloji ve sürekli güncellenen içerik nedeniyle özel dikkat gerektirir.

Belge Örnekleri:

• Yazılım kullanıcı arayüzleri (UI)

• Kullanıcı kılavuzları (user manuals)

• API dokümantasyonları

• Teknik spesifikasyonlar

• Kurulum kılavuzları

• Hata mesajları

• Sistem gereksinimleri

Örnek Terminoloji:

• Backend → Arka Uç

• Frontend → Ön Yüz

• Database → Veritabanı

• Debugging → Hata Ayıklama

• Framework → Çatı/Framework (çevirilmeden kullanılabilir)

3. Medikal ve Farmasötik Tercüme

İnsan sağlığı söz konusu olduğu için en titiz çalışma gereken alandır.

Belge Örnekleri:

• Klinik çalışma raporları

• İlaç prospektüsleri

• Tıbbi cihaz kullanım kılavuzları

• Hasta formları

• Cerrahi prosedürler

• Radyoloji raporları

• Laboratuvar sonuçları

Kritik Noktalar:

• Yan etki ve doz bilgilerinde mutlak doğruluk

• Anatomi terimlerinin standart kullanımı

• Yasal düzenlemelere uygunluk

4. Otomotiv Sektörü Tercümesi

Otomotiv endüstrisi, global tedarik zinciri nedeniyle yoğun teknik tercüme ihtiyacı olan sektördür.

Belge Örnekleri:

• Araç kullanım kılavuzları

• Servis ve bakım elkitapları

• Yedek parça katalogları

• Teknik bültenler

• Garanti ve güvenlik bilgileri

• Montaj talimatları

Örnek Terminoloji:

• Clutch → Debriyaj

• Transmission → Şanzıman

• Suspension → Süspansiyon

• Brake system → Fren sistemi

• Exhaust → Egzoz

5. İnşaat ve Mimari Tercüme

Büyük ölçekli projeler ve uluslararası yatırımlar nedeniyle kritik öneme sahiptir.

Belge Örnekleri:

• Mimari projeler

• Statik hesap raporları

• İnşaat şartnameleri

• Malzeme spesifikasyonları

• Hakedişler ve keşifler

• Zemin etüt raporları

• Yapı ruhsatı belgeleri

Örnek Terminoloji:

• Reinforced concrete → Betonarme

• Foundation → Temel

• Load-bearing wall → Taşıyıcı duvar

• Cantilever → Konsol

6. Enerji ve Petrokimya Tercümesi

Yüksek güvenlik standartları ve teknik detaylar gerektiren sektördür.

Belge Örnekleri:

• Tesis işletme kılavuzları

• Güvenlik prosedürleri

• Çevre etki değerlendirmeleri

• Boru hattı projeleri

• Rafineri süreç dokümanları

• Enerji üretim raporları

Teknik Tercümede Karşılaşılan Zorluklar

1. Terminoloji Tutarlılığı

Zorluk: Bir projede binlerce özel terim bulunabilir ve bunların tümünde tutarlılık sağlamak gerekir.

Çözüm:

• Terim bankası (term base) oluşturma

• Glossary kullanımı

• CAT (Computer-Assisted Translation) araçları ile tutarlılık kontrolü

• Müşteri terminolojisini referans alma

2. Kültürel Farklılıklar

Zorluk: Ölçü birimleri, standartlar ve normlar ülkeden ülkeye değişir.

Örnekler:

• İnç/santimetre dönüşümleri

• Fahrenheit/Celsius sıcaklık birimleri

• ANSI/DIN standartları arasındaki farklar

• Elektrik voltaj ve frekans farklılıkları (110V vs 220V)

Çözüm:

• Hedef ülkenin standartlarına uygun çeviri

• Gerektiğinde dönüşüm tablolarının eklenmesi

• Yerelleştirme (localization) hizmeti

3. Kısaltmalar ve Akronimler

Zorluk: Kısaltmalar doğrudan çevrilmez, bağlama göre açıklanması veya hedef dildeki karşılığı bulunması gerekir.

Örnekler:

• CAD (Computer-Aided Design) → Bilgisayar Destekli Tasarım

• API (Application Programming Interface) → Uygulama Programlama Arayüzü

• HVAC (Heating, Ventilation, and Air Conditioning) → Isıtma, Havalandırma ve İklimlendirme

Çözüm:

• İlk kullanımda açık forma yer verme

• Kısaltma sözlüğü hazırlama

• Sektörel standartlara uygun kısaltmaları kullanma

4. Görsel ve Şemalarla Entegrasyon

Zorluk: Teknik çizimlerdeki etiketler, grafiklerdeki açıklamalar ve tablolardaki başlıklar da çevrilmelidir.

Çözüm:

• DTP (Desktop Publishing) desteği

• Çizim yazılımlarında düzenleme yetkinliği

• Görsel tutarlılık kontrolü

5. Güncelleme ve Revizyon Yönetimi

Zorluk: Teknik dökümanlar sık sık güncellenir. Değişikliklerin takibi ve çeviriye yansıtılması önemlidir.

Çözüm:

• Versiyon kontrol sistemleri kullanma

• Çeviri hafızası (translation memory) ile tutarlılık

• Düzenli güncelleme protokolü

Teknik Tercümede En İyi Uygulamalar

1. Kaynak Belgeyi Analiz Edin

Tercümeye başlamadan önce:

• Belgenin amacını ve hedef kitlesini belirleyin

• Teknik seviyesini değerlendirin

• Referans kaynaklarını toplayın

• İçerikteki grafik ve tabloları inceleyin

2. Terminoloji Çalışması Yapın

• Müşteriden terim listesi talep edin

• Sektörel sözlük ve standartları kullanın

• Glossary oluşturun veya güncelleyin

• Belirsiz terimleri müşteri ile netleştirin

3. CAT Araçlarını Kullanın

Modern tercüme teknolojilerinden yararlanın:

• SDL Trados Studio: En yaygın CAT aracı

• MemoQ: Güçlü terim yönetimi

• Wordfast: Kullanıcı dostu arayüz

• XTM Cloud: Bulut tabanlı işbirliği

CAT Araçlarının Faydaları:

• Tutarlılık sağlama

• Zaman tasarrufu (%30-50)

• Çeviri hafızası (translation memory) oluşturma

• Proje yönetimi kolaylığı

4. Teknik Doğrulama Yapın

• İlk taslak sonrası teknik gözden geçirme

• Mümkünse konunun uzmanından onay alma

• Hesaplamaları ve sayısal verileri kontrol etme

• Referans kaynaklarla çapraz kontrol

5. Kalite Kontrol Süreçleri

Üç Aşamalı Kontrol:

1. Self-editing: Tercüman kendi çevirisini kontrol eder

2. Peer review: Başka bir teknik tercüman inceler

3. Technical review: Konu uzmanı onaylar

6. Yerelleştirme (Localization)

Sadece çeviri değil, kültürel uyum da önemlidir:

• Tarih ve saat formatları

• Para birimleri

• Ölçü birimleri

• Yerel düzenlemelere uyum

• Görsel uyarlama

Teknik Tercüme Maliyetleri ve Fiyatlandırma

Fiyatlandırmayı Etkileyen Faktörler

1. Belge Karmaşıklığı:

   • Basit kullanım kılavuzu: Kelime başı 0.10-0.15 TL

   • Orta seviye teknik doküman: Kelime başı 0.15-0.25 TL

   • Yüksek teknik içerik: Kelime başı 0.25-0.40 TL

   • Uzman gerektiren alanlar (medikal, hukuki): Kelime başı 0.40-0.60 TL

2. Dil Çifti:

   • Yaygın diller (İngilizce-Türkçe): Standart fiyat

   • Nadir diller: %20-50 ek ücret

   • Çok dilli projeler: Toplu indirim mümkün

3. Süre:

   • Standart teslimat: Normal fiyat

   • Acil tercüme (24-48 saat): %30-50 ek ücret

   • Proje bazlı: Sabit fiyat anlaşmaları

4. Format ve DTP:

   • Düz metin (Word, TXT): Ek ücret yok

   • PDF çeviri: %10-15 ek

   • InDesign, FrameMaker vb.: %20-30 ek

   • Teknik çizim düzenleme: Saatlik ücret

5. Ek Hizmetler:

   • Yeminli tercüme: %20-30 ek

   • Noter tasdiki: Belge başı 50-100 TL

   • Proofreading: Tercüme ücretinin %30'u

   • Revizyon: Saat başı 200-400 TL

Maliyet Tasarrufu İpuçları

1. Toplu Proje İndirimi: 50.000+ kelime için %10-20 indirim

2. Uzun Vadeli Anlaşmalar: Yıllık sözleşmelerde özel fiyatlandırma

3. Çeviri Hafızası Kullanımı: Tekrarlanan metinlerde %50-75 indirim

4. Dijital Teslimat: Basılı doküman yerine PDF kullanımı

Teknik Tercüme Süreci: Adım Adım

Aşama 1: Proje Değerlendirmesi (1-2 Gün)

• Dokümanın incelenmesi

• Kelime sayısı analizi

• Teknik seviye belirleme

• Terminoloji çalışması ihtiyacı

• Fiyat teklifi hazırlama

Aşama 2: Hazırlık (2-3 Gün)

• Referans materyallerin toplanması

• Glossary oluşturulması

• CAT aracının kurulması

• Proje ekibinin belirlenmesi

• Müşteri briefing toplantısı

Aşama 3: Tercüme (Değişken)

• İlk taslak çeviri

• Terminoloji tutarlılığı kontrolü

• Referans kaynaklarla doğrulama

• Ara kontroller

• Müşteri geri bildirimleri

Süre Hesaplama:

• Basit teknik metin: Günde 2000-2500 kelime

• Orta seviye: Günde 1500-2000 kelime

• Karmaşık teknik içerik: Günde 800-1200 kelime

Aşama 4: Düzeltme ve Kontrol (2-3 Gün)

• Self-editing

• Peer review

• Technical review

• Müşteri geri bildirimi

• Son düzeltmeler

Aşama 5: DTP ve Format Kontrolü (1-2 Gün)

• Çevirinin orijinal formata aktarımı

• Görsellerin ve tabloların düzenlenmesi

• Sayfa düzeni kontrolü

• Baskı öncesi hazırlık (basılı materyal ise)

Aşama 6: Son Teslimat

• Final kontrolü

• Dijital teslimat (PDF, Word, vb.)

• Fiziksel teslimat (gerekirse)

• Proje arşivleme

• Çeviri hafızasının saklanması

Kaliteli Teknik Tercüme İçin Kontrol Listesi

Genel Kontroller

• [ ] Tüm metin tercüme edilmiş mi?

• [ ] Başlıklar ve alt başlıklar çevrilmiş mi?

• [ ] Sayfa numaraları ve referanslar güncellenmiş mi?

• [ ] Format ve düzen korunmuş mu?

Teknik Kontroller

• [ ] Teknik terimler tutarlı kullanılmış mı?

• [ ] Sayısal değerler doğru aktarılmış mı?

• [ ] Formüller ve hesaplamalar hatasız mı?

• [ ] Birimler doğru dönüştürülmüş mü?

• [ ] Kısaltmalar uygun şekilde açıklanmış mı?

Görsel Kontroller

• [ ] Grafikler ve tablolar düzenlenmiş mi?

• [ ] Teknik çizimlerdeki etiketler çevrilmiş mi?

• [ ] Akış şemaları uygun mu?

• [ ] Görsel kalitesi yeterli mi?

Dil ve Üslup Kontroller

• [ ] Hedef dilde doğal akış var mı?

• [ ] Gramer ve yazım kurallarına uygun mu?

• [ ] Noktalama işaretleri doğru kullanılmış mı?

• [ ] Teknik üsluba uygunluk sağlanmış mı?

Uygunluk Kontrolleri

• [ ] İlgili standartlara uygun mu?

• [ ] Güvenlik uyarıları vurgulanmış mı?

• [ ] Yasal gerekliliklere uygunluk var mı?

• [ ] Müşteri terminolojisi kullanılmış mı?

Sektöre Özel Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yazılım ve BT

• Kod Örnekleri: Asla tercüme edilmemeli, yalnızca yorumlar çevrilir

• UI Metinleri: Karakter sınırına dikkat (buton, menü vs.)

• Tutarlılık: Aynı özellik her yerde aynı isimle anılmalı

Otomotiv

• Güvenlik Bilgileri: Özel vurgu ve formatlandırma

• Parça Numaraları: Kesinlikle değiştirilmemeli

• Garanti Koşulları: Hukuki hassasiyet gerektirir

Medikal

• İlaç Adları: Genellikle değiştirilmez, uluslararası isimler kullanılır

• Dozaj Bilgileri: Mutlak doğruluk şart

• Yan Etki Uyarıları: Eksiksiz ve net olmalı

İnşaat ve Mimari

• Standartlar: Yerel yapı yönetmeliklerine uyum

• Teknik Çizimler: Ölçeklendirme ve detaylandırma

• Malzeme Spesifikasyonları: Yerel piyasada bulunan eşdeğerleri bulma

Dijital Platformlarla Teknik Tercüme

Geleneksel Tercüme Büroları vs. Dijital Platformlar

Geleneksel Bürolar:

• Yüz yüze görüşme imkanı

• Uzun kurumsal deneyim

• Sabit ekip çalışması

• Genellikle daha yüksek fiyat

• Ofis saatleriyle sınırlı

Dijital Platformlar (KolayTercüme Gibi):

• 24/7 erişim ve sipariş verme

• Anında fiyat teklifi (yapay zeka destekli)

• Çok sayıda tercüman arasından seçim

• Fiyat karşılaştırma imkanı

• Dijital teslimat hızı

• Düşük işletme maliyeti nedeniyle rekabetçi fiyatlar

Yapay Zeka ve Otomasyon

Modern platformlar yapay zeka teknolojisi kullanarak:

• Otomatik Analiz: Belge içeriği, kelime sayısı, teknik seviye analizi

• Anında Fiyat: Beklemeden profesyonel fiyat teklifi

• Tercüman Eşleştirme: En uygun uzmanı bulma

• Kalite Kontrol: Terminoloji tutarlılığı kontrolü

• Proje Takibi: Anlık süreç bildirimleri

Online Platformlarda Tercüme Siparişi Nasıl Verilir?

1. Belge Yükleme: PDF, Word, Excel vb. formatları destekler

2. Dil Seçimi: Kaynak ve hedef dili belirtin

3. Özellikler: Yeminli tercüme, noter tasdiki gibi ek hizmetler

4. Teklif Alma: Birden fazla tercümandan anında teklif

5. Seçim: Fiyat, süre ve referanslara göre tercüman seçimi

6. Ödeme: Güvenli online ödeme sistemleri

7. Teslimat: Dijital veya kargo ile teslim alma

Sıkça Sorulan Sorular

1. Teknik tercüman nasıl olunur?

Teknik tercüman olmak için:

• Dil eğitimi (tercümanlık lisans veya yüksek lisans)

• Teknik alan uzmanlığı (mühendislik, bilgisayar, tıp vb.)

• CAT araçları eğitimi

• Sektörel deneyim ve stajlar

• Sürekli gelişim (seminerler, sertifikalar)

2. Teknik tercüme ne kadar sürer?

Süre belge karmaşıklığına bağlıdır:

• 5000 kelimelik basit kılavuz: 2-3 gün

• 20.000 kelimelik teknik rapor: 1-2 hafta

• 100.000+ kelimelik kapsamlı proje: 1-2 ay

3. Makine çevirisi teknik belgelerde kullanılabilir mi?

Makine çevirisi (Google Translate, DeepL vb.) yalnızca:

• Ön taslak hazırlamada

• Genel fikir edinmede

• İç kullanım için taslak metinlerde

Kullanılmamalı:

• Resmi dokümanlarda

• Müşteriye sunulacak belgelerde

• Güvenlik kritik içeriklerde

• Yasal sorumluluğu olan metinlerde

4. Teknik tercümede en önemli husus nedir?

En kritik üç unsur:

1. Doğruluk: Hata payı çok düşük

2. Tutarlılık: Terminoloji ve üslup

3. Anlaşılabilirlik: Hedef kitle için net ifade

5. Çok dilli teknik projeler nasıl yönetilir?

• Merkezi glossary kullanımı

• Proje yönetim yazılımları

• Lead translator koordinasyonu

• Düzenli ekip toplantıları

• Kalite kontrol süreçleri

6. Teknik belgelerim gizli kalır mı?

Profesyonel tercüme hizmetleri:

• Gizlilik sözleşmeleri (NDA) imzalar

• KVKK uyumlu veri koruması sağlar

• Şifreli veri aktarımı kullanır

• Proje sonrası arşivleme protokolleri uygular

Sonuç ve Öneriler

Teknik tercüme, global iş dünyasında başarılı işbirliğinin temel taşıdır. Kaliteli teknik tercüme için:

Şirketler İçin Öneriler

1. Uzman Tercümanlarla Çalışın: Sadece dil değil, sektör uzmanlığı önemli

2. Terminoloji Yönetimi Yapın: Şirket içi glossary oluşturun

3. Uzun Vadeli İlişkiler Kurun: Aynı tercümanlarla tutarlılık sağlayın

4. Bütçe Planlayın: Teknik tercüme yatırım gerektirir

5. Yerelleştirme Düşünün: Sadece çeviri değil, kültürel uyum da önemli

Tercüman Seçiminde Dikkat Edilecekler

• [ ] Sektör deneyimi (minimum 3-5 yıl)

• [ ] Referans projeleri

• [ ] CAT araçları kullanım yetkinliği

• [ ] İlgili teknik eğitim (mühendislik, tıp vb.)

• [ ] Müşteri geri bildirimleri

• [ ] Kalite güvence süreçleri

KolayTercüme ile Avantajlarınız

Modern dijital platformlar sayesinde:

✅ Hız: Anında fiyat öğrenme ve sipariş verme ✅ Seçenek: Birden fazla uzman tercümandan teklif alma ✅ Şeffaflık: Net fiyatlandırma ve süre bilgisi ✅ Güvenlik: KVKK uyumlu veri koruması ✅ Esneklik: 24/7 erişim, dijital veya fiziksel teslimat ✅ Takip: Proje durumunu anlık bildirimlerle izleme

Küresel pazarda rekabet edebilmek için teknik belgelerinizin profesyonel şekilde tercüme edilmesi kritik öneme sahiptir. Doğru tercüman seçimi, kalite kontrol süreçleri ve modern teknoloji kullanımı ile teknik tercüme projelerinizi başarıyla yönetebilirsiniz.

Not: Bu yazıda paylaşılan bilgiler profesyonel deneyim ve sektör standartlarına dayanmaktadır. Her projenin kendine özgü gereksinimleri olabileceğinden, spesifik ihtiyaçlarınız için uzman danışmanlık almanız önerilir.